Ngữ pháp: Sai khiến & Giả định (11과)
V-이/히/리/기/우- (사동)
Ý nghĩa:
Mang nghĩa sai khiến; dùng khi chủ ngữ làm cho đối tượng trực tiếp thực hiện hành động nào đó.
Cấu trúc:
- 'V-이/히/리/기/우-' gắn vào gốc động từ.
| -이- | -히- | -리- | -기- | -우- |
|---|---|---|---|---|
| 먹다 → 먹이다 | 읽다 → 읽히다 | 살다 → 살리다 | 벗다 → 벗기다 | 자다 → 재우다 |
| 죽다 → 죽이다 | 입다 → 입히다 | 알다 → 알리다 | 신다 → 신기다 | 서다 → 세우다 |
| 붙다 → 붙이다 | 앉다 → 앉히다 | 돌다 → 돌리다 | 웃다 → 웃기다 | 타다 → 태우다 |
| 끓다 → 끓이다 | 눕다 → 눕히다 | 울다 → 울리다 | 맡다 → 맡기다 | 쓰다 → 씌우다 |
| 보다 → 보이다 | 맞다 → 맞히다 | — | 감다 → 감기다 / 씻다 → 씻기다 | 깨다 → 깨우다 |
| Cấu trúc | Ví dụ |
|---|---|
| (1) N1이 N2를 V-사동 | 어제 제가 모기를 죽였어요. / 그 코미디언이 사람들을 잘 웃겨요. / 택시 기사가 (택시에) 손님을 태워요. |
| (2) N1이 N2에게 N3을 V-사동 | 동생이 고양이에게 우유를 먹여요. / 간호사가 환자에게 환자복을 입혔어요. / 엄마가 출근할 때 옆집 아주머니에게 아이를 맡겨요. |
| (3) N1이 N2의 N3을 V-사동 | 어머니가 아이의 손을 씻겨요. / 누나가 동생의 신발을 벗겼어요. / 미용사가 손님의 머리를 감겨 주었어요. |
Cách dùng:
Bắt/cho/khiến ai làm gì (tác động trực tiếp).
📌 Lưu ý:
- Động từ sai khiến là bắt người khác làm việc nên hay thêm '-어 주다' (vd: 보이다 - 보여 주다, 먹이다 - 먹여 주다, 태우다 - 태워 주다, 벗기다 - 벗겨 주다: 여권을 보여 주세요. / 제가 동생에게 우유를 먹여 줬어요. / 자전거에 저를 좀 태워 주세요. / 어머니는 아침마다 제 머리를 빗겨 주셨어요.).
- Không phải động từ nào thêm '-이/히/리/기/우-' cũng thành sai khiến; ngoài ra còn thêm 'V-게 하다' để tạo sai khiến (xem 3급 15과).
💡 Ví dụ:
- 의사가 환자에게 약을 먹였어요. (Bác sĩ đã cho bệnh nhân uống thuốc.)
- 고양이가 쥐를 죽였어요. (Con mèo đã giết con chuột.)
- 선생님이 학생들에게 책을 읽혔어요. (Giáo viên cho học sinh đọc sách.)
- 엄마가 아이에게 따뜻한 옷을 입혔어요. (Mẹ đã mặc áo ấm cho con.)
- 그 의사 선생님이 죽어가던 환자를 살렸어요. (Bác sĩ đó đã cứu sống bệnh nhân đang hấp hối.)
- 선생님이 학생들에게 시험 결과를 알려 주셨어요. (Giáo viên đã báo kết quả thi cho học sinh.)
- 제가 친구의 모자를 벗겼어요. (Tôi đã cởi mũ của bạn ra.)
- 엄마가 아이에게 양말을 신겼어요. (Mẹ đã đi tất cho con.)
- 엄마가 아이를 재워요. (Mẹ đang dỗ con ngủ.)
- 경찰이 신호를 어긴 차를 세웠어요. (Cảnh sát đã dừng chiếc xe vượt đèn đỏ.)
A-다면, V-ㄴ다면/는다면, N(이)라면
Ý nghĩa:
Dùng khi giả định một sự thật rồi thể hiện hành vi theo điều kiện đó hoặc ở trong trạng thái như thế.
Cấu trúc:
- Gắn vào gốc tính từ, gốc động từ, danh từ.
| Loại | Không có phụ âm cuối (받침 X) | Có phụ âm cuối (받침 O) |
|---|---|---|
| Tính từ | 착하다 → 착하다면 | 어렵다 → 어렵다면 |
| Động từ | 오다 → 온다면 | 먹다 → 먹는다면 |
| Danh từ | 부자 → 부자라면 | 방학 → 방학이라면 |
| '-다면' | '-(으)면' |
|---|---|
| Thường dùng khi khả năng thành hiện thực thấp hoặc không phải sự thật (vd: 하와이에 눈이 온다면 바닷가에서 눈사람을 만들겠어요. (O) / 봄이 온다면 꽃이 필 거예요. (X)) | Chủ yếu dùng khi khả năng thành hiện thực cao (vd: 내일 눈이 오면 축구하지 말자. (O) / 하와이에 눈이 오면 축구하지 말자. (X)) |
Cách dùng:
Giả định trái thực tế ('nếu mà...').
📌 Lưu ý:
- Giả định việc quá khứ thì dùng '-았다면/었다면' (vd: 여행 갔을 때 날씨가 나빴다면 재미있게 놀지 못했을 거예요. / 만일 그때 그 여자랑 결혼했다면 지금쯤 아이가 초등학생일 텐데…….).
- Thêm '만약(에)/만일(에)' trước '-다면' thì nghĩa được nhấn mạnh (vd: 만약에 이번에도 취직을 못 한다면 가족들이 많이 실망할 거예요.).
💡 Ví dụ:
- 내가 돈이 많다면 어려운 사람들을 도와주겠어요. (Nếu tôi nhiều tiền, tôi sẽ giúp người khó khăn.)
- 만약 아르바이트를 못 구한다면 휴학해야 할지도 몰라요. (Nếu không tìm được việc làm thêm, có lẽ phải bảo lưu học.)
- 만약에 내가 너라면 그 사람한테 좋아한다고 고백할 거야. (Nếu tao là mày thì sẽ tỏ tình với người đó.)
- 다시 태어난다면 가수가 되고 싶어요. (Nếu được sinh ra lần nữa, tôi muốn thành ca sĩ.)
- 복권에 당첨된다면 세계 여행을 할 거예요. (Nếu trúng xổ số, tôi sẽ đi du lịch thế giới.)
- 여행 갔을 때 날씨가 나빴다면 재미있게 놀지 못했을 거예요. (Hôm đi du lịch mà thời tiết xấu thì chắc đã không chơi vui được.)
- 하와이에 눈이 온다면 바닷가에서 눈사람을 만들겠어요. (Nếu Hawaii có tuyết thì sẽ nặn người tuyết ở bãi biển.)
- 당신이 나라면 이 상황에서 어떻게 하겠어요? (Nếu bạn là tôi thì trong tình huống này sẽ làm gì?)